भलायकी सेवा संचालनालयांतल्यान उच्च जोखीम गटां मदीं सर्वेक्षण करून गोंयांत फाटल्या 1984 वर्सा एच.आय.वी/एड्स नियंत्रण उपक्रम, सुरू केल्यात. भलायकी सेवा संचालनालयांतले भलायकी शिक्षण केंद्र हे सगळ्या कार्यावळीच्या उपक्रमां खातीर नोडल एजन्सी म्हूण आशिल्ली. 1986-87 वर्सां पयलीं एच.आय.वी.ची केस उजवाडाक आयली तेन्ना भलायकी सेवा संचालनालयांतल्या एसटीडी नियंत्रण कार्यावळीन सगळ्या उपक्रमांचें समन्वय सादलें आनी निमाणें भलायकी सेवा संचालनालयांत एड्स सेलाची निर्मीती जाली. गोंयांत एच.आय.वी/एड्स ही एक मुखेल भौशीक भलायकी समस्या थारिल्ल्यान, भोआयामी हस्तक्षेप घेवपा खातीर, गोंय राज्य एड्स नियंत्रण सोसायटीची (गोवा एसएसीएस) स्थापना जाली आनी राष्ट्रीय एड्स नियंत्रण संस्थेच्या मार्गदर्शक तत्वां अंतर्गत काम करपा खातीर 1999 वर्सा नोंदणीकृत नोंदणी जाली. नियंत्रण संघटणेन (नाको) (NACO), राष्ट्रीय नमुनो लक्षांत दवरून. राष्ट्रीय एड्स नियंत्रण संघटना (नाको) (NACO) आनी गोंय राज्य एड्स नियंत्रण संस्था (गोवा सॅक) हे अनुक्रमान भारत सरकार आनी राज्य पांवड्यार भलायकी आनी कुटुंब कल्याण मंत्रालयाचे फांटे आसात. आयज, गोंय राज्य एड्स नियंत्रण सोसायटी, सध्याच्या प्रकल्प संचालकांच्या हाताखाला कार्यरत आसा, ताचेर गोंय सरकारचें पीआर. सचीव (आरोग्य) हांच्या अध्यक्षते अंतर्गत कार्यकारी मंडळा वरवीं देखरेख दवरतात.

गोंय हें अस्तंत दर्यादेगेवयलें एक ल्हान राज्य आसून ताची लोकसंख्या वट्ट सुमार 14.58  लाख आसून ताचे भोंवतणी आशिल्ल्या महाराष्ट्र आनी कर्नाटक सारक्या राज्यांत चड प्रमाणांत एच.आय.वी. प्रचलीत आसा. 1987 वर्सा गोंयांत पयलेच फावट एच.आय.वी./एड्स सापडिल्ल्यान ही महामारी चड धोक्याच्या गटांतल्यान सामान्य लोकां मेरेन, शारांतल्यान गांवगिर्‍या वाठारांनी आनी प्रौढ लोकां सावन भुरग्यां मेरेन पातळ्ळ्या. गोंयच्या सगळ्या वाठारांनी आतां एच.आय.वी. पातळ्ळिल्लयान आनी गोंयच्या दर्या देगेवयल्या चार तालुक्यांनी लागीं लागीं 60% परस चड प्रकरणां नोंद जाल्यात. लैगींक मार्ग हो 90% परस चड संसर्गाचो मुख्य मार्ग आसून. सेंटिनल सर्वेक्षणाच्या आंकड्यां प्रमाणें गोंयचें वर्गीकरण उण्यां प्रमाणांत प्रचलीत राज्य म्हणून केलां. एच.आय.वी./एड्सा आड झुजपाक गोंय सदांच मुखार आसा. गोंयांत एसएसीएस(सॅक) हांणी फाटल्या कांय वर्सांत वेगवेगळे उपाय सुरू केल्यात आनी एच.आय.वी./एड्साच्या नियंत्रणाक आनी आळाबंदा हाडपा खातीर कांय मुळाव्यो साधनसुविधा/ सेवाय विकसीत केल्यात.

राष्ट्रीय एड्स नियंत्रण कार्यावळ III टप्पो (एनएसीपी III) जुलय 2007त, 2012च्या मध्याक प्रकल्प कालावधी सोप मेरेन  महामारी थांबोवंक आनी बदलपाच्या उद्देशा वांगडाच सुरू केल्ली. एनएसीपी- III कार्यनिती आनी अंमलबजावणी येवजण पुराव्याच्या संश्लेशणातल्यान आनी सरकारी खातें, नागरी समाज, भौशीक आनी खाजगी क्षेत्रांतले भागीदार, एच.आय.वी. आनी एनजीओ सयत जगपी लोक हांचे कडेन व्यापक असो सल्लो मसलत करून उभारल्या. ही पुराय प्रक्रिया घरगुती पूण  संवसारीक दर्जाची कार्यावळ आशिल्ली जाची  संवसारीक समाजान तोखणाय केल्ली. एनएसीपी - IV चो सर्वसमावेशक, सहभाग उरतलो आनी एनएसीपी - III प्रमाणें समान व्यापक सल्लागार दुश्टीकोन आपणायतले.

एनएसीपी IV (2012 -2017)

राष्ट्रीय एड्स नियंत्रण कार्यावळ III टप्पो (एनएसीपी III) जुलय 2007त 2012च्या मध्याक प्रकल्प कालावधीच्या शेवटाक महामारी थांबोवंक आनी बदलपाच्या उद्देशा वांगडाच  सुरू केल्ली. राष्ट्रीय एड्स नियंत्रण संघटणेन कार्यावळीच्या फुडल्या टप्प्याची प्रक्रिया सुरू केल्या. ही कार्यावळ घटमूट करपा खातीर एनएसीपी III च्या येसाच्या इत्सेचेर आधारीत आसतलीं आनी काळजीचे समर्थन आनी उपचार हांचे कडेन जोडिल्ल्या संबंदीत वर्धित प्रतिबंधा वरवीं महामारी बदलपाची पुराय खात्री करतले.

सरकारी खातीं, नागरी सोसायटी, भौशीक आनी खासगी सेक्टर भागीदार, एनजीओ, पीएलएचए नेटवर्क हांचे कडेन सल्लो मसलत करून पुराव्याच्या संस्लेशणाचेर आदारून एनएसीपी III  कार्यनित आनी अंमलबजावणी नियोजन तयार केल्ले. ही पुराय प्रक्रिया घरगुती आसली तरीय संवसारीक दर्जाची कार्यावळ आशिल्ली आनी वैश्विक समुदाया वरवीं ताची तोखणाय केल्ली.

कार्यावळींच्या समिक्षेतल्यान दिसून येता की एनएसीपी III खातीर थारायिल्ली चडशी उदिश्टां 2012 च्या मध्याक मेरेन एचआरजीची व्याप्ती, सुरक्षीत रक्त पुरवठो, चांचणी सेवा, एआरटीचें प्रमाण आनी समुदायीक मालकी सयत वेगवेगळे हस्तक्षेप आनी जीआयपीए सारक्यां तत्वांक पाळो दिवपाच्या दुश्टीन साध्य जाल्यात. तशेंच, गुणवत्ता आनी व्याप्ती हांची खात्री करूंक फुडल्या कांय वर्सात लक्ष दिवपाची आवश्यकताय आसतलीं.

कार्यावळीच्या फुडल्या टप्प्या खातीर आराखडो तयार  करूंक प्रक्रिया सुरू करतले. फुडलो टप्पो सर्वसमावेशक आनी उपेक्षित, दुबळ्या घटकांक आनी लोकां मेरेन पावोवंक कठीण आशिल्ल्या लोकसंख्येचेर  लक्ष केंद्रीत करतले. एनएसीपीन हे खातीर विंगड विंगड पद्धतीचों सोद लायला, एनएसीपी IV उच्च जोखीम गट आनी असुरक्षीत लोकसंख्ये खातीर केंद्रीत प्रतिबंधीत सेवां सयत सगळ्या पात्र लोक संख्येक जतनाय, आदार आनी उपचार दिवप चालू दवरतलें.

एनएसीपी IV नियोजन एनएसीपी IIIच्या प्रमाणेंच सर्वसमावेशक  सहभाग आनी व्हडा प्रमाणांत सल्ल्गार पद्धतीचो अंवलंब करीत आसा आनी एनएसीपी IIIच्या संवसारीक पांवड्यार प्रशंसीत आनी येशस्वी नियोजनाच्या प्रयत्नांक व्हडा प्रमाणांत बळगे दिता. ह्या प्रक्रियेंत मुखेलपणान सरकारी खातीं उदरगत भागीदार, बिगर सरकारी संस्था, नागरी समाज एच.आय.वी ग्रस्त लोकांचें प्रतिनिधित्व करता, सकारात्मक नेटवर्क आनी वेगवेगळ्या विशयातल्या तज्ञां सयत व्हडा प्रमाणांत भागीदारा कडेन व्यापक सल्लो मसलत करून आसपावीत करतले. एन.ए.सी.पी IVच्या विकासा खातीर विशिश्ट यंत्रणा वापरतले आनी संरचित प्रक्रियेचें अनुसरण करतलें.

मोख आनी उदिश्टां

उदिश्टां 1:  नवीन संक्रमण 50% उणें करप.

(एनएसीपी III 2007 ची आदाररेशा )

उदिश्टा 2: ऍचआयवी/एड्स आशिल्ल्या वांगडा रावपी सगल्या मनशांक सर्वसमावेशक जतनाय, समर्थन आनी उपचार घेवंक जाय.